01. Discuss the ‘corrupt practices’ for the purpose of the Representation of the People Act, 1951. Analyze whether the increase in the assets of the legislators and/or their associates, disproportionate to their known sources of income, would constitute ‘undue influence’ and consequently a corrupt practice. (Answer in 150 words) – 10 marks
ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ (RPA), 1951ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 123ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 'ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆಚರಣೆಗಳು' ಎಂದು ಲಂಚ, ಅನುಚಿತ ಪ್ರಭಾವ, ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸದನದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಭಾಷಣ ಮಾಡಲು ಲಂಚ ಪಡೆಯುವ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ, ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.
ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಶಾಸಕರ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಗಳಿಕೆಯು RPA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸೂಚಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಕ್ರಮ ಸಂಪತ್ತು "ಹಣದ ಬಲವಾಗಿ" ಮಾರ್ಪಟ್ಟು, ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಅನುಚಿತ ಪ್ರಭಾವ' ಬೀರಲು ಬಳಸಬಹುದು, ಇದು ಸೆಕ್ಷನ್ 123(2)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಭಾವವು ಮತದಾರರ ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆ ಬೇರೆ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರೂ, ಚುನಾವಣಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯು RPA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆಚರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
02. Comment on the need of administrative tribunals as compared to the court system. Assess the impact of the recent tribunal reforms through rationalization of tribunals made in 2021. (Answer in 150 words) – 10
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು, 323A ಮತ್ತು 323B ವಿಧಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸೇವಾ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ, ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳು ಕಠಿಣ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಬದಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇದು ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021, ಹಲವಾರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿವೆ.
03. Compare and contrast the President’s power to pardon in India and in the USA. Are there any limits to it in both the countries? What are ‘preemptive pardons’? (Answer in 150 words) – 10
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರ ಸಂವಿಧಾನದ 72ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾದಾನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕಾರವು ಫೆಡರಲ್ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗಿಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್-ಮಾರ್ಷಲ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಫೆಡರಲ್ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಿತಿಗಳೆಂದರೆ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗೀಯ ವಿಮರ್ಶೆ (ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರ ಅಥವಾ ದುರುದ್ದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ). ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಕೇವಲ ಮಹಾಭಿಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.
'ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕ್ಷಮಾದಾನ' (Preemptive Pardon), ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುವ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವ ಮೊದಲೇ ನೀಡಲಾಗುವ ಕ್ಷಮಾದಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಫೆಡರಲ್ ಅಪರಾಧಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
04. Discuss the nature of Jammu and Kashmir Legislative Assembly after the Jammu and Kashmir Reorganization Act, 2019. Briefly describe the powers and functions of the Assembly of the Union Territory of Jammu and Kashmir. (Answer in 150 words) – 10
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪುನರ್ರಚನಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019ರ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿಯಂತೆ, ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ಮೂಲಕ, ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 107 ರಿಂದ 114 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 90 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (24 ಪಿಒಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ). ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಗವರ್ನರ್ (L-G) ಅವರಿಗೆ ಐದು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ: ಕಾಶ್ಮೀರಿ ವಲಸಿಗ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು (ಒಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆ) ಮತ್ತು ಪಾಕ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ.
ಶಾಸನಸಭೆಯು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಮತ್ತು 'ಪೊಲೀಸ್' ಅನ್ನು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಗವರ್ನರ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದೆ.
05. “The Attorney General of India plays a crucial role in guiding the legal framework of the Union Government and ensuring sound governance through legal counsel.” Discuss his responsibilities, rights and limitations in this regard. (Answer in 150 words) – 10
ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ (AG), ಸಂವಿಧಾನದ 76ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು. ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜನರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಹಕ್ಕುಗಳು: ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲದೆ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಮಿತಿಗಳು: ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸಲಹೆ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವಾದಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಇದು ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
06. Women’s social capital complements in advancing empowerment and gender equity. Explain. (Answer in 150 words) – 10
ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು (SHG) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಂತಹ ಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳವು, ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮೂಹಗಳು ಸಾಲ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, SHGಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಾಧ್ಯಮವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ಈ ಜಾಲಗಳು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಿತೃಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಲಿಂಗ-ಆಧಾರಿತ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದಂತಹ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳವು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.
07. E-governance projects have a built-in bias towards technology and back-end integration than user-centric designs. Examine. (Answer in 150 words) – 10
ಇ-ಆಡಳಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ಆಡಳಿತವನ್ನು ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತತೆಗಿಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್-ಎಂಡ್ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಗಮನವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡೇಟಾಬೇಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, MGNREGS ಗಾಗಿ ಆಧಾರ್-ಆಧಾರಿತ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ABPS) ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (GeM) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಕ್ಷಪಾತವು ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನಕ್ಷರತೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. MGNREGS ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಜರಾತಿ (NMMS) ಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೂಲಿ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಇ-ಆಡಳಿತದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಇದು ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
08. Civil Society Organizations are often perceived as being anti-State actors than non-State actors. Do you agree? Justify. (Answer in 150 words) – 10
ಹೌದು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (CSOs) ತಟಸ್ಥ 'ಸರ್ಕಾರೇತರ' ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ರಾಜ್ಯ-ವಿರೋಧಿ' ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅವುಗಳ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
CSOಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ-ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವುಗಳ ಕಾವಲುಗಾರನ (watchdog) ಪಾತ್ರ. CSOs ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದಾಗ, ಪರಿಸರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ವಾದಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರ-ವಿರೋಧಿ" ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ (FCRA) ಯಂತಹ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ಅವುಗಳನ್ನು "ದೇಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ" ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಾಧನಗಳೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು, ಅವುಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ CSOs ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವು "ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕವಾಟ"ವಾಗಿ (social safety-valve) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ವಿರೋಧವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಅವಕಾಶದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿಸುವುದನ್ನು ರಾಜ್ಯ-ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
09. India-Africa digital partnership is achieving mutual respect, co-development and long-term institutional partnerships. Elaborate. (Answer in 150 words) – 10
ಭಾರತ-ಆಫ್ರಿಕಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಾನಿ-ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಇದು ಸಹಕಾರಿ ದಕ್ಷಿಣ-ದಕ್ಷಿಣ ಸಹಕಾರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ತನ್ನ ಯಶಸ್ವಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಾದ (DPI) UPI ಮತ್ತು ಆಧಾರ್-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (MOSIP) ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆ-ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಯು ನಮೀಬಿಯಾ, ಘಾನಾ ಮತ್ತು ಟೋಗೊದಂತಹ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾ ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತದೆ.
ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ: ಈ ಸಹಕಾರವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ಯಾನ್-ಆಫ್ರಿಕನ್ ಇ-ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಯೋಜನೆ (e-VBAB), ದೂರ-ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ದೂರ-ವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ-ನಮೀಬಿಯಾ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ G-20 ಯಲ್ಲಿನ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.
10. “With the waning of globalization, post-Cold War world is becoming a site of sovereign nationalism.” Elucidate. (Answer in 150 words) – 10
ಶೀತಲ ಸಮರದ ನಂತರದ ಯುಗವು, ಒಮ್ಮೆ ಅತಿ-ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಏಕಧ್ರುವೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಈಗ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ಭೂದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಅವನತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕ-ಚೀನಾ ಪೈಪೋಟಿಯಂತಹ ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿವೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದ ಹಿಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಗಳು ಈಗ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಾಗತೀಕರಣದ ಲಾಭಗಳ ಅಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಈ ಪುನರುತ್ಥಾನವು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ', ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಧಾಭಿಮಾನದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏಕಪಕ್ಷೀಯತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ-ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ರುವೀಕೃತ, ಬಹುಧ್ರುವೀಯ ಜಗತ್ತಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
11. “Constitutional morality is the fulcrum which acts as an essential check upon the high functionaries and citizens alike…”
In view of the above observation of the Supreme Court, explain the concept of constitutional morality and its application to ensure balance between judicial independence and judicial accountability in India. (Answer in 250 words) – 15
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರ, ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. ಇದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಪರಮೋಚ್ಚ ಗೌರವವಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರಿಂದ ಆತ್ಮಸಂಯಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ನೈತಿಕತೆಗಿಂತ ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದಂತಹ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತದೆ. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಇದು "ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ"ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಸಂವಿಧಾನದ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು" ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಅನ್ವಯ:
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೆಂಬ ಎರಡು ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
1. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು: ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣವಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಥವಾ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಭಯ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯು, ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತಿಮ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೇಮಕಾತಿ ಆಯೋಗ (NJAC) ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯ ಒಂದು ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಾದಿಸಿತು, ಇದು ಒಂದು ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಲಾಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ.
2. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಕೋರುತ್ತದೆ, ಇದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸರ್ವೋಚ್ಚತೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ, ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವಿರುದ್ಧದ ಆಂತರಿಕ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, 'ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ' (1997), ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಡವಳಿಕೆಯ ತತ್ವಗಳು (2002) ನಂತಹ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ದುರ್ನಡತೆಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.
12. Indian Constitution has conferred the amending power on the ordinary legislative institutions with a few procedural hurdles. In view of this statement, examine the procedural and substantive limitations on the amending power of the Parliament to change the Constitution. (Answer in 250 words) – 15
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ಒಂದು ಜೀವಂತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು, 368ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣತೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧಿಕಾರವು ನಿರಂಕುಶವಲ್ಲ; ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರುವ ಸಾರಭೂತ ಮಿತಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮಿತಿಗಳು: ವಿಧಿ 368 ತಿದ್ದುಪಡಿಗಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:
ಸರಳ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಕೆಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು, ವಿಧಿ 368ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಸನದಂತೆಯೇ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರಳ ಬಹುಮತದಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆ.
ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದಿಂದ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ—ಪ್ರತಿ ಸದನದ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಬಹುಮತ ಮತ್ತು ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಸದಸ್ಯರ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತ. ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ: ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಾಧಿಸುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಜೊತೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯ.
ಸಾರಭೂತ ಮಿತಿಗಳು: ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಾರಭೂತ ಮಿತಿಯೆಂದರೆ 'ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆ' ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಇದನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (1973) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸತ್ತಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಧಿಕಾರವು ಅನಿಯಮಿತವಲ್ಲ; ಸಂವಿಧಾನದ 'ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆ' ಅಥವಾ ಅದರ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ನಾಶಮಾಡಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂವಿಧಾನದ 'ಸೃಷ್ಟಿ'ಯಾದ ಸಂಸತ್ತು, ಅದರ 'ಮಾಲೀಕ'ನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಮೂಲಭೂತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದು.
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸದಿದ್ದರೂ, ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಚತೆ, ಜಾತ್ಯತೀತತೆ, ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆಯಂತಹ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮತ್ತು ಸಾರಭೂತ ಮಿತಿಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಚತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.
13. Discuss the evolution of collegium system in India. Critically examine the advantages and disadvantages of the system of appointment of the Judges of the Supreme Court of India and that of the USA. (Answer in 250 words) – 15
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪುಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಕಾಸ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿ 124ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (1981) ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡನೇ (1993) ಮತ್ತು ಮೂರನೇ (1998) ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪ್ರಕರಣಗಳು "ಸಮಾಲೋಚನೆ" ಯನ್ನು "ಸಮ್ಮತಿ" ಎಂದು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು — ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರ ನೀಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೇಮಕಾತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು (NJAC) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ನೇಮಕಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಭಾರತ (ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ):
ಅನುಕೂಲ: ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಬಲವು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಅನಾನುಕೂಲಗಳು: ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೊರತೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು "ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೊಲಿಜಿಯಂನ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಳಂಬಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಮೇರಿಕಾ (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿ):
ಅನುಕೂಲಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸೆನೆಟ್ನ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಚುನಾಯಿತ ಶಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು "ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆ"ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೀವಾವಧಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅನಾನುಕೂಲಗಳು: ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ, ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಕೇವಲ ಅರ್ಹತೆಗಿಂತ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಿಂತ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾದರಿಯು ರಾಜಕೀಕರಣದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
14. Examine the evolving pattern of Centre-State financial relations in the context of planned development in India. How far have the recent reforms impacted the fiscal federalism in India? (Answer in 250 words) – 15
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಾದರಿಯು ಯೋಜಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯುಗದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಹಂತದವರೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚನೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೋಜಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ: ಯೋಜಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯುಗವು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು ಸಂವಿಧಾನೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಯೋಜನಾ ಅನುದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳ (CSS) ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಯಿತು. ಈ ಮಾದರಿಯು ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಲಂಬ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು (VFI) ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ತಮ್ಮ ಆದಾಯ-ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಹಣಕಾಸು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ:
ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಂಚಿಕೆ ಆದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ನಿಧಿ: ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ರದ್ದತಿ ಮತ್ತು 14ನೇ ಮತ್ತು 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗಗಳ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ವಿಭಜಿಸಬಹುದಾದ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲನ್ನು 41% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣಕಾಸು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯತ್ತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಸೆಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಚಾರ್ಜ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅವಲಂಬನೆಯು ಈ ವಿಭಜಿಸಬಹುದಾದ ನಿಧಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪಾಲನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2021-22ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲು 26.7% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು, ಇದು 2011-12ರಲ್ಲಿ 10.4% ಆಗಿತ್ತು.
ಜಿಎಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ: ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (ಜಿಎಸ್ಟಿ) ಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು, 'ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ'ಯನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹಣಕಾಸು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್ಟಿ ಪರಿಹಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಬಲವಂತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಯ: ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳು (CSS) ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕೋರುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿವೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ। ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ, ಇದು ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಲವಂತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರದ ವ್ಯಾಪಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅದನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ, ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಾತ್ಮಕವಾಗಿಸಿದೆ.
15. What are environmental pressure groups? Discuss their role in raising awareness, influencing policies and advocating for environmental protection in India. (Answer in 250 words) – 15
ಪರಿಸರ ಒತ್ತಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸರ್ಕಾರೇತರ, ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಚಳುವಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಯಸದೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇವು ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ.
ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು:
ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು: ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಕಾವಲುಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ. COP27 ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, #DelhiTreeSoS ನಂತಹ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮರ ಕಡಿಯುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 'ಪೀಪಲ್ ಫಾರ್ ಆರಾವಳಿಸ್' ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು 'ಹರಿಯಾಣ ಗ್ರೀನ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ' ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ.
ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು: ಒತ್ತಡ ಗುಂಪುಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಲಾಬಿ ಮೂಲಕ, ಅವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಥನಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್ ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಗರ ಮರ ಕಾನೂನುಗಳ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು: ಈ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಧನವೆಂದರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ (judicial activism). ಅವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು (PILs) ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಿಂದ (NGT) ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎನ್ನೋರ್ ಕ್ರೀಕ್ನಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಬಂದರು ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಚಳುವಳಿಗಳು.
ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
16. Inequality in the ownership pattern of resources is one of the major causes of poverty. Discuss in the context of ‘paradox of poverty’. (Answer in 250 words) – 15
'ಬಡತನದ ವಿರೋಧಾಭಾಸ', ಅಂದರೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಬಡತನವಿರುವುದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಠೋರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಆಳವಾದ ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಬಡತನವನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಸಮಾನ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಬಡತನದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಈ ಅಸಮಾನತೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಗಿಂತಲೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿನ 80.7% ರಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತ 10% ಜನರ ಬಳಿ ಇದೆ ಎಂದು ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಸಮಾನತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಜಾತಿಯಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಅಂತರ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಜಾತಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಭೂಮಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅನಾನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಸಮಾನತೆಯು ಬಡತನದ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ-ಆದಾಯದ ನಗರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇದರಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯು ಶತಮಾನಗಳ ತಾರತಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡವರು ದಲಿತ, ಆದಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಬಹುಜನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 'ಅನಿಶ್ಚಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ' ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತದೆ—ಅವರು ತೀವ್ರ ಬಡತನದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ನಿರುದ್ಯೋಗದಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮತ್ತೆ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಬಡತನವು ಕೇವಲ ಆದಾಯದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಹುಆಯಾಮದ ಅಭಾವವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷವರ್ತುಲವನ್ನು ಮುರಿಯಲು, ನೀತಿಯು ಕೇವಲ ಆದಾಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಅಸಮಾನ ಸಂಪತ್ತಿನ ವಿತರಣೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು.
17. “In contemporary development models, decision-making and problem-solving responsibilities are not located close to the source of information and execution defeating the objectives of development.” Critically evaluate. (Answer in 250 words) – 15
ಸಮಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ-ಪರಿಹಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಪ್ರಚಲಿತ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನ (top-down) ವಿಧಾನದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮಾದರಿಯು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಸಮರ್ಥ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ, ಪರಿಸರ ಹಾನಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿರ್ಧಾರ-ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವೈಫಲ್ಯಗಳು: ಈ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (AHDC) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, 2019ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಂತಹ ದೂರದ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಆಡಳಿತವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಲಡಾಖ್ನ ಹೊರಗಿನ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನಗರ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸತಿಯಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸದೆ, ಬಂಡವಾಳ-ತೀವ್ರ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ದೊಡ್ಡ ಸಲಹೆಗಾರರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಳೆಯ "ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ಗಳನ್ನು" ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಮಾದರಿಯು "ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂತರ"ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ, ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನುಷ್ಠಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸದಂತೆ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಅಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವತೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜೋಷಿಮಠದ ಕುಸಿತವು ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ 1976ರ ವರದಿಯು (ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲ) ಆ ಪ್ರದೇಶದ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರೂ, ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರು ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು, ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮಪುರಂನಂತಹ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರಿಹಾರಗಳ ವೈಫಲ್ಯವು, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಸ್ಥಳೀಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ದಾರಿ: ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ: ಪರಿಹಾರವು ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಬರುವ "ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನ"ವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲಿನ (bottom-up) ಮಾದರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗಳು, ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ನೀಡಿ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೊಂದೇ ಸರ್ವರೋಗ ನಿವಾರಕವಲ್ಲ; ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವೃತ್ತಿಪರ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಯಿರಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ನಿಜವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮುಂಚೂಣಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ಯೆ-ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
18. The National Commission for Protection of Child Rights has to address the challenges faced by children in the digital era. Examine the existing policies and suggest measures the Commission can initiate to tackle the issue. (Answer in 250 words) – 15
ಪೀಠಿಕೆ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗವು ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸೈಬರ್ಬುಲ್ಲಿಯಿಂಗ್, ಆನ್ಲೈನ್ ದುರ್ಬಳಕೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಟ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಸ್ತು (CSAM) ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುಮುಖಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗ (NCPCR), ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂನತೆಗಳು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ (ಪೋಕ್ಸೋ) ಕಾಯ್ದೆ, 2012, ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಐಟಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2000 ದಂತಹ ಹಲವಾರು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (DPDP) ಕಾಯ್ದೆ, 2023, 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮೇಲೆ DPDP ಕಾಯ್ದೆಯ ಅವಲಂಬನೆಯು ಸವಾಲಾಗಿದೆ, ಇದು ವೇದಿಕೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೋಷಕರ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಐ-ರಚಿತ ಡೀಪ್ಫೇಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಕ್ಕಳ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿಷಯಗಳಂತಹ ಹೊಸ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, "ಮಗುವಿನ ಉತ್ತಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು" ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು, ಭಾರತವು ಇತರ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ, ಡೇಟಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
NCPCR ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕ್ರಮಗಳು: ಆಯೋಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು:
ನೀತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ: ಎಐ-ರಚಿತ CSAM ನಂತಹ ಹೊಸ ಯುಗದ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಐಟಿ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಪೋಕ್ಸೋ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು NCPCR ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬೇಕು. ಇದು ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಅಪಾಯ-ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಯುಕೆ'ಯ 'ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಹಿತೆ'ಯಂತಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು 'ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ಸುರಕ್ಷತೆ' (safety-by-design) ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು: ಆಯೋಗವು ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆ, ವಿಷಯ ಮಾಡರೇಶನ್ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಆನ್ಲೈನ್ ನಡವಳಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
ದೂರು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ಆನ್ಲೈನ್ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ತನ್ನ 'ಇ-ಬಾಲ್ ನಿದಾನ್' ಆನ್ಲೈನ್ ದೂರು ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೋಕ್ಸೋ ಇ-ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.
ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸೈಬರ್ಸುರಕ್ಷತಾ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
ಉಪಸಂಹಾರ: NCPCR ನೇತೃತ್ವದ, ವೇದಿಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ದೃಢವಾದ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪೂರ್ವಭಾವಿ, ಬಹು-ಪಾಲುದಾರರ ವಿಧಾನವು ಭಾರತದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
19. “Energy security constitutes the dominant kingpin of India’s foreign policy, and is linked with India’s overarching influence in Middle Eastern countries.” How would you integrate energy security with India’s foreign policy trajectories in the coming years? (Answer in 250 words) – 15
ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ, ಸಮಗ್ರ ಇಂಧನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಹುಮುಖಿ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇಂಧನದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ. ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಅಗ್ರ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾದ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ (ತೈಲ, LNG ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ) ಇಂಧನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಲ್ಫ್ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಭಾರತವು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಧ್ರುವೀಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿವೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುವುದು. ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯು ತನ್ನ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು **ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟದ (ISA)**ಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ನಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಕ್ವಾಡ್ನಂತಹ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಚೀನಾದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಇಂಧನ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯು ಇಂಧನ ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇಂಧನ ಗ್ರಿಡ್ಗಳಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಭಾರತವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಇಂಧನ ಖರೀದಿದಾರನಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
20. “The reform process in the United Nations remains unresolved, because of the delicate imbalance of East and West and entanglement of the USA vs. Russo-Chinese alliance.” Examine and critically evaluate the East-West policy confrontations in this regard. (Answer in 250 words) – 15
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಗೆ (UNSC) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪೂರ್ವ (ರಷ್ಯಾ-ಚೀನಾ ಮೈತ್ರಿ) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ (ಯುಎಸ್ಎ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು) ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ನೀತಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸ್ತಬ್ಧತೆ: ಈ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಪ್ರಮುಖ ರಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು "ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸಿದೆ". ಕಾಯಂ ಐದು (P-5) ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ತಮ್ಮ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಘರ್ಷವು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ವೀಟೋ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ-ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಇದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ, ಚೀನಾವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ರಾಜಕೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಪಕ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಜಿ-20 ನಂತಹ ಇತರ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಿ-20 ಸಭೆಗಳು ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಷ್ಯಾ-ಚೀನಾ ಮೈತ್ರಿಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ "ಶೀತಲ ಸಮರದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು" ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಧಾರಣೆಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು: ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗೆ P-5 ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಒಮ್ಮತದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ 1945-ನಂತರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು "ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಹೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ವಿಭಜಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾತುಕತೆ ಗುಂಪುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ: ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಘರ್ಷವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ನೀತಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಹರಿಯದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜಿ-20 ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.