01. Discuss the salient features of the Harappan architecture. (Answer in 150 words) 10
ಹರಪ್ಪಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು उपयोगितावादी ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಲಂಬ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಿರುವ 'ಮೇಲ್ನಗರ' (Citadel), ಇದು ಬಹುಶಃ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ 'ಕೆಳನಗರ' ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
1:2:4 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಈಜಿಪ್ಟ್ನಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ. ಹರಪ್ಪಾದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಮುಚ್ಚಿದ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ; ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯೂ ಬೀದಿ ಚರಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ವರೂಪದ ಅರಮನೆಗಳು ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹರಪ್ಪನ್ನರು ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸ್ನಾನಗೃಹ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ) ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕಣಜಗಳಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಧೋಲಾವೀರಾದಂತಹ ತಾಣಗಳು ಜಲಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.
02. Examine the main aspects of Akbar’s religious syncretism. (Answer in 150 words) 10
ಅಕ್ಬರನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮನ್ವಯ ನೀತಿಯು ಅವನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಿವೆ.
ಇದರ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದರೆ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಯಲ್ಲಿ 'ಇಬಾದತ್ ಖಾನಾ' (ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರ, 1575) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ, ಜೈನ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಮತ್ತು ಝೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸರು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚರ್ಚೆಗಳೇ ಅವನ 'ಸುಲ್ಹ್-ಇ-ಕುಲ್' (ಸರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ) ಎಂಬ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು.
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಅವನು ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರ ಮೇಲಿನ ಜಿಜಿಯಾ (1564) ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು (1563) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದನು. ಮಹಾಭಾರತ (ರಝ್ಮನಾಮಾ) ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣದಂತಹ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದನು.
1582ರಲ್ಲಿ, ಅವನು 'ತೌಹಿದ್-ಇ-ಇಲಾಹಿ' (ದೈವಿಕ ಏಕದೇವತಾವಾದ) ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ಇದು ಒಂದು ಹೊಸ ಧರ್ಮವಾಗಿರದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಉತ್ತಮ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಒಂದು ಸೂಫಿ ಮಾದರಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.
03. ‘The sculptors filled the Chandella artform with resilient vigor and breadth of life.’ Elucidate. (Answer in 150 words) 10
9 ರಿಂದ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಚಂದೇಲ ಕಲೆಯು, ಅದರ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, 'ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿ'ಯು ಆಕೃತಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಿರ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು 'ತ್ರಿಭಂಗ' ದಂತಹ ತಿರುಚಿದ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಲಯಬದ್ಧ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಮಾನವ ರೂಪಗಳು ಪೂರ್ಣದೇಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಗೆ ಜೀವಂತಿಕೆ ತುಂಬಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇವತೆಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಂದು ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣ ಗುಂಪನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ದೃಶ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, 'ಜೀವನದ ವಿಸ್ತಾರ'ವನ್ನು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ನೋಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅವು ಸಂಗೀತಗಾರರು, ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮತ್ತು ಯೋಧರಂತಹ ಲೌಕಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು, ದೈವಿಕ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೃಂಗಾರಮಿಳಿತ 'ಮಿಥುನ' ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರತೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕಂದರಿಯಾ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಭವ್ಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
04. How are climate change and the sea level rise affecting the very existence of many island nations? Discuss with examples. (Answer in 150 words)10
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆಯು ಅನೇಕ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ನಗಣ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅಸಮಾನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳ ಉಷ್ಣ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ವೇಗವರ್ಧಿತ ಏರಿಕೆ. ಉಪಗ್ರಹ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೊದಲ ದಶಕ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ದಶಕದ ನಡುವೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯ ದರ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಮುಳುಗಡೆ, ಕರಾವಳಿ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟುವಾಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಡೆಯ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತನ್ನನ್ನು ಮೆಟಾವರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಾಗರಗಳು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವನುವಾಟು 'ಪ್ಯಾಮ್' ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು, ಇದು ಅದರ 95% ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಅಂಶಗಳು ಬಲವಂತದ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹವಾಮಾನ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಫಿಜಿಯಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ದುರ್ಬಲ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳನಾಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಿವೆ.
05. What are non-farm primary activities? How are these activities related to physiographic features in India? Discuss with suitable examples. (Answer in 150 words)10
ಕೃಷಿಯೇತರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನೇರ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆ ಯಂತಹ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕೃಷಿಯಾಚೆಗಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಳವು ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.
ಮರ, ಉರುವಲು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆಯು, ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅರಣ್ಯ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರದಂತಹ ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಸಹ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಪಶುಪಾಲನೆಯನ್ನು ಗಡ್ಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಕರ್ವಾಲ್ಗಳಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಶುಷ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
06. Explain briefly the ecological and economic benefits of solar energy generation in India with suitable examples. (Answer in 150 words)10
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ದೇಶದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತಾ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ, ಮಹತ್ವವಾದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪಾರಿಸರಿಕವಾಗಿ, ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮೂಲವಾಗಿ, ಇದು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ NDC ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ। ಭಾರತದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ। ಇದಲ್ಲದೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಡ್ಲಾ ಸೌರ ಪಾರ್ಕ್ನಂತಹ ಬೃಹತ್ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಭೂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ।
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ। ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ದರಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಲಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಗಮನಾರ್ಹ ವೆಚ್ಚ-ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿವೆ। ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತವಾಗಿದೆ। ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಅವರನ್ನು 'ಅನ್ನದಾತ'ರಿಂದ 'ઊರ್ಜದಾತ'ರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ। ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಯೋಜನೆಯು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ₹15,000-18,000 ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ।
07. What are Tsunamis ? How and where are they formed ? What are their consequences ? Explain with examples. (Answer in 150 words)10
ಸುನಾಮಿ, "ಬಂದರಿನ ಅಲೆ" ಎಂಬ ಜಪಾನೀ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರತಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ, ಹಠಾತ್ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಾಗರ ಅಲೆಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಅಲೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇವು ಭೂಕಂಪನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಡಲಲೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಗರದಾಳದ ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದ (ಪ್ರಮಾಣ >6.5) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಫಲಕಗಳು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ. ಸಮುದ್ರದಾಳದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಶೇಕಡ 80ರಷ್ಟು ಸುನಾಮಿಗಳು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾದ "ಬೆಂಕಿಯ ವಲಯ" ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ಸುನಾಮಿ-ಉತ್ಪಾದಕ ವಲಯಗಳೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಜಾವಾ-ಸುಮಾತ್ರಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಮಕ್ರಾನ್ ಪ್ರದೇಶ.
ಪರಿಣಾಮಗಳು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಆಳವಾದ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 800 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ, ಕರಾವಳಿಯ ಬಳಿ ಅಲೆಗಳು ಅಗಾಧ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು, ಭಾರಿ ಪ್ರವಾಹ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಜೀವಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸುಮಾತ್ರಾ ಬಳಿ ಉಂಟಾದ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತವಾದ 2004ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿ 14 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 230,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಹಾಗೆಯೇ, 2011ರ ಜಪಾನ್ ಸುನಾಮಿ ಫುಕುಶಿಮಾ ಪರಮಾಣು ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
08. How does smart city in India, address the issues of urban poverty and distributive justice ? (Answer in 150 words)10
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಮಿಷನ್ (SCM) ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಬಡವರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ವಸತಿಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಗರ ಬಡತನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು PMAY-U (ವಸತಿ), DAY-NULM (ಜೀವನೋಪಾಯ), ಮತ್ತು PM-ಸ್ವನಿಧಿ (ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು) ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿತರಣಾ ನ್ಯಾಯದ ಬಗೆಗಿನ ಇದರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. 'ಪ್ರದೇಶ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಮಾದರಿಯು ಸಣ್ಣ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಬಡವರು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಕೇಂದ್ರಿತ, ಬಂಡವಾಳ-ತೀವ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಂದರ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, SCM ಯೋಜನೆಗಳು ಕೊಳೆಗೇರಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ, ಇದು ಅವರ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಬದಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಜನ-ಕೇಂದ್ರಿತ, ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಈ ಮಿಷನ್ ನಗರ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
09. The ethos of civil service in India stand for the combination of professionalism with nationalistic consciousness – Elucidate. (Answer in 150 words)10
ಸದರ್ಾರ್ ಪಟೇಲರು 'ಭಾರತದ ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟು' ಎಂದು ರೂಪಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯ ನೀತಿಯು ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ವೃತ್ತಿಪರತೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC) ನಡೆಸುವ ಅರ್ಹತೆ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಇದು ಆಯ್ಕೆಯು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಬದಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ವರೂಪವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳು, ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತ, ರಾಜಕೀಯ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರು ನೀತಿಗಳನ್ನು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಸಲಹೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯು ಬಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಭಾಷಿಕ ಅಥವಾ ಪಂಥೀಯ ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
10. Do you think that globalization results in only an aggressive consumer culture ? Justify your answer. (Answer in 150 words)10
ಜಾಗತೀಕರಣವು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಅದರ ಏಕೈಕ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅತಿಸರಳೀಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುಮುಖಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಜಾಗತೀಕರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕರೂಪತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮಾಜಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇತರರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಗಮಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು, "ಬಳಕೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು" ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳು, ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಫ್ಯಾಷನ್ಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಹಕವಾದವು ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕವಾದವನ್ನು ಮೀರಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ:
ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ: ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ, ಐಟಿ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು 'ಗ್ಲೋಕಲೈಸೇಶನ್': ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಏಕಮುಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು 'ಗ್ಲೋಕಲೈಸೇಶನ್' ಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ಕರಕುಶಲ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾದಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು: ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಟುಂಬ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾಹದಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಚಾಲಿತ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅದರ ಏಕೈಕ ಫಲಿತಾಂಶವಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸವೆತದಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
11. Mahatma Joti Rao Phule’s writings and efforts of social reforms touched issues of almost all subaltern classes. Discuss. (Answer in 250 words)15
ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿರಾವ್ ಫುಲೆ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಹಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅಧೀನ ವರ್ಗಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಭಜಿತವಾಗಿರದೆ, ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಅಸಮಾನತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯ ಸಮಗ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದ್ದವು.
ಫುಲೆಯವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗಮನ ಶೂದ್ರರು (ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳು/ಒಬಿಸಿ) ಮತ್ತು ಅತಿ-ಶೂದ್ರರು (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು/ದಲಿತರು) ಮೇಲಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ 'ಗುಲಾಮಗಿರಿ' (ಗುಲಾಮಗಿರಿ) ಮೂಲಕ, ಅವರು ಆರ್ಯನ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯನ್ನು ವಿಘಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಕೆಳಜಾತಿಗಳು ಆರ್ಯನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಗುಲಾಮರಾದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರು 1873 ರಲ್ಲಿ 'ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜ'ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತರು ಅಥವಾ ಶೋಷಣಾತ್ಮಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ದಮನಿತ ಜನರನ್ನು ವಿವರಿಸಲು 'ದಲಿತ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಮಹಿಳಾ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅರಿತು, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆಯವರು 1848 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿಧವೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಅವರಿಗಾಗಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತೆರೆದು ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಫುಲೆಯವರು ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ (ಬಹುಜನ) ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರ 'ಶೇತ್ಕರ್ಯಾಚಾ ಅಸೂದ್' (ರೈತನ ಚಾವಟಿ) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಜಮೀನುದಾರರು, ಸಾಹುಕಾರರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ರೈತರ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಿತು. ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಇಡೀ ಬಹುಜನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವರ್ಗದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವಿಭಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಫುಲೆಯವರ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು, ಅವರ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅನನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಸಿತು, ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಂತಹ ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.
12. Trace India’s consolidation process during early phase of independence in terms of polity, economy, education and international relations. (Answer in 250 words)15
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ರಾಜಕೀಯ: ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 560ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ರಕ್ಷಣೆ, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದವು. 1950ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯು, ವಿಭಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬಲವಾದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜಾತ್ಯತೀತ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ತರುವಾಯ, 1956ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ರಚನಾ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಷಾವಾರು ಪುನರ್ರಚನೆಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು સમાಯોજಿಸಿ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಭಾರತವು ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಯೋಜಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅತ್ಯಂತ ತುರ್ತು ಕಾಳಜಿಯಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರೂವಾದಿ ಯುಗವು, ಬಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ, ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು "ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲು ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
ಶಿಕ್ಷಣ: ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಅನಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಭಾಷಾ ನೀತಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ತ್ರಿಭಾಷಾ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿರೋಧವು, 1963ರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು: ಶೀತಲ ಸಮರದ ದ್ವಿಧ್ರುವೀಯತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿ (NAM) ಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಅದರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯು ಪಂಚಶೀಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ-ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಂತಹ ನೆರೆಹೊರೆಯವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸವಾಲಿನದಾಗಿಯೇ ಉಳಿದವು.
13. The French Revolution has enduring relevance to the contemporary world. Explain. (Answer in 250 words)15
1789ರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಒಂದು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ 'ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವ' ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಆದರ್ಶಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ-ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ 'ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ' ದ ತತ್ವ. ಅಧಿಕಾರವು ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ, ಜನರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ વિચારವು ಆಧುನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. 'ಮಾನವ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆ'ಯು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು.
ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಸಮಾನತೆಗಾಗಿನ ಅದರ ಹೋರಾಟವು ಇಂದಿನ ತಾರತಮ್ಯ, ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಆಧುನಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಪಿಂಚಣಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಈ ನಿರಂತರ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳ ಸಮಕಾಲೀನ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಾಗಿವೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಆಧುನಿಕ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ' ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರ-ರಾಜ್ಯದ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ-ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು.
14. Give a geographical explanation of the distribution of off-shore oil reserves of the world. How are they different from the on-shore occurrences of oil reserves? (Answer in 250 words)15
ಕಡಲಾಚೆಯ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು (Off-shore oil reserves) ಸಮುದ್ರತಳದ ಕೆಳಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಂಡಾವರಣ ಪ್ರದೇಶ (continental shelf) ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (EEZ) ದೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿತರಣೆಯು ಪುರಾತನ ಸಾಗರ ಸಂಚಯನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ: ಈ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಸಾಗರ ಮೂಲದ ಸಂಚಯನ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ (ಕೆರೋಜೆನ್) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಆಂಟಿಕ್ಲೈನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಫಾಲ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪ್ರಮುಖ ಕಡಲಾಚೆಯ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಖಂಡಾವರಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು:
ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾನ್, ಯುಎಇ ಮತ್ತು ಕುವೈತ್ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ, ಯುರೋಪಿನ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಯು.ಕೆ. ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯಂತಹ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಡಲಾಚೆಯ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮುಂಬೈ ಹೈ, ಬಸ್ಸೀನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು (ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ), ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ-ಗೋದಾವರಿ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ (On-shore) ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:
ಸ್ಥಳ: ಕಡಲಾಚೆಯ ತೈಲವನ್ನು ಸಮುದ್ರತಳದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ತೈಲವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕೊರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ: ಕಡಲಾಚೆಯ ಕೊರೆಯುವಿಕೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ವೇದಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರೊಳಗಿನ ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರಳ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಪಾರಿಸರಿಕ ಅಪಾಯಗಳು: ಕಡಲಾಚೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ವಿನಾಶಕಾರಿ ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೋರಿಕೆಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
15. How can Artificial Intelligence (AI) and drones be effectively used along with GIS and RS techniques in locational and areal planning? (Answer in 250 words)15
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ಗಳನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (GIS) ಮತ್ತು ದೂರ ಸಂವೇದಿ (RS) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ, ಡೇಟಾ-ಚಾಲಿತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.
1. ವರ್ಧಿತ ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ: ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಅಧಿಕ-ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ, ನೈಜ-ಸಮಯದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಮಟ್ಟದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಪಗ್ರಹ-ಆಧಾರಿತ ದೂರ ಸಂವೇದಿಯ ನಿಖರತೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೋಡ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತದ 'ಸ್ವಾಮಿತ್ವ' ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಡ್ರೋನ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂ ವಿವಾದಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, GHMC ಯಂತಹ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು GIS-ಆಧಾರಿತ ಆಸ್ತಿ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಡ್ರೋನ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
2. ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕ ಮಾದರಿ: AI ಮತ್ತು ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ (ML) ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಗಳು ಈ ಬೃಹತ್ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಡೇಟಾಸೆಟ್ಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.
ನಗರ ಯೋಜನೆ: AI ಅಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಡ್ರೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಲ್ಲದು.
ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, AI ನಿಖರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು MGNREGS ನಂತಹ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ: AI ಮಾದರಿಗಳು ಪ್ರವಾಹ ಅಥವಾ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವನೀಯ ವಲಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು.
ಈ ಸಮನ್ವಯವು ಕಚ್ಚಾ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಡೇಟಾವನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ-ರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
16. Discuss how the changes in shape and sizes of continents and ocean basins of the planet take place due to tectonic movements of the crustal masses. (Answer in 250 words)15
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಖಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವು ಭೂಫಲಕಗಳ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಚಲನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಫಲಕ ರಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Plate Tectonics Theory) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಶಿಲಾಗೋಳವು (lithosphere) ಹಲವಾರು ಕಠಿಣವಾದ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಫಲಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವು ನಿಲುವಂಗಿಯಲ್ಲಿನ (mantle) ಸಂವಹನ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅರೆ-ಕರಗಿದ ಅಸ್ಥೆನೋಸ್ಪಿಯರ್ನ (asthenosphere) ಮೇಲೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಫಲಕಗಳ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ:
ಅಭಿಸರಣ ಗಡಿಗಳು (ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆ): ಫಲಕಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಾಗ, ಖಂಡಗಳು ಮರುರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಖಂಡ-ಖಂಡ ಘರ್ಷಣೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಡಿಕೆ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಬೃಹತ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಫಲಕವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಯುರೇಷಿಯನ್ ಫಲಕಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಾಗ, ಪ್ರಾಚೀನ ಟೆಥಿಸ್ ಸಮುದ್ರವು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು.
ಸಾಗರ-ಖಂಡ ಅಭಿಸರಣದಲ್ಲಿ, ದಟ್ಟವಾದ ಸಾಗರ ಫಲಕವು ಖಂಡಾಂತರ ಫಲಕದ ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ (subduction), ಇದು ಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕಂದಕಗಳನ್ನು (trenches) ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಸರಣ ಗಡಿಗಳು (ರಚನೆ): ಫಲಕಗಳು ದೂರ ಸರಿಯುವಾಗ, ಹೊಸ ಭೂಪದರವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಗರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ರಿಫ್ಟ್ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು (rift valleys) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಿಫ್ಟ್ ಕಣಿವೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಗರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಸಮುದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರತಳ ವಿಸ್ತರಣೆ (sea-floor spreading) ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ-ಸಾಗರ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಗರ ಪದರವು ರೂಪುಗೊಂಡು ಸಾಗರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ, ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಚಕ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಖಂಡಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೀವನಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
17. Discuss the distribution and density of population in the Ganga River Basin with special reference to land, soil and water resources. (Answer in 250 words)15
ಗಂಗಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಸುಮಾರು 40% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯು, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಾನವ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಭೂಮಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿಶಾಲವಾದ, ಫಲವತ್ತಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಬಯಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಿಂಧೂ-ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಸತಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ತವರೂರಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯು, ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಗೋದಿಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ತೀವ್ರವಾದ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಇದೆ.
ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಜೀವಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೃಹ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹೇರಳವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲಪದರಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಅಂತರ್ಜಲವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ, ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 80% ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲಗಳೆರಡರ ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆಯು ಅಧಿಕ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಅಂತರ್ಜಲದ ಆತಂಕಕಾರಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ತ್ವರಿತ ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತೀವ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗಂಗಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ಅದರ ಅಧಿಕ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದರ ವಿಶಾಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
18. How do you account for the growing fast food industries given that there are increased health concerns in modern society? Illustrate your answer with the Indian experience. (Answer in 250 words)15
ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಚಾಲಿತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಅನುಭವವು ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಕ್ಷಿಪ್ರ ನಗರೀಕರಣ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿ ಇವುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಔಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯೋಗಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಡುಗೆಗೆ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಿದ್ಧ ಆಹಾರಗಳು ಆಕರ್ಷಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಬೃಹತ್ ಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದು ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಆಹಾರ ಕಂಪನಿಗಳು "ರುಚಿಕರ" ಮತ್ತು "ಕೈಗೆಟುಕುವ" ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯುವ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಫುಡ್ ಬ್ಲಾಗರ್ಗಳ ಏರಿಕೆಯು ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದೆ. ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ; ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ, ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಅಗ್ಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಭಾರತದ ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವು 2011 ಮತ್ತು 2021 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 13.4% ಸಂಯುಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಈ "ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಪರಿವರ್ತನೆ"ಯು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು "ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ದ್ವಿಗುಣ ಹೊರೆ" ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜಿನಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ (NCDs) ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಅನುಕೂಲ, ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.
19. Achieving sustainable growth with emphasis on environmental protection could come into conflict with poor people’s needs in a country like India – Comment. (Answer in 250 words)15
ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಬಡ ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಘರ್ಷ: ಬಡತನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಭಾರತದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಮೇಲೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಕಠಿಣ ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳಿಂದ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯು ಬಡವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ "ದುಸ್ತರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು" ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. "ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿವರ್ತನೆ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯತ್ತ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಗುಂಪುಗಳ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು.
ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು: "ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಸರ" ಎಂಬ ವಾದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ದ್ವಂದ್ವವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಬಡವರೇ, ಅವರು ವಾಯು ಮತ್ತು ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಹವಾಮಾನ-ಪ್ರೇರಿತ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸವಕಳಿಯಿಂದ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ನಿಜವಾದ ಸಂಘರ್ಷವು ದೋಷಪೂರಿತ, ಅಸಮಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಎರಡರ ಅಗತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಪರಿಹಾರವು "ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ" ಅಡಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು. ಇದು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು, ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಂತಹ ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮಾನವ ಸಂಕಟದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಬಡವರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಯಶಸ್ವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
20. Does tribal development in India centre around two axes, those of displacement and of rehabilitation? Give your opinion. (Answer in 250 words)15
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷಗಳ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಆದರೆ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಾಗಿದೆ. ದೋಷಪೂರಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ದುರಂತಮಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವಿಶಾಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೂ ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ: 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ'—ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಾವರಂ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿವೆ, ಅವರನ್ನು "ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡತನಕ್ಕೆ" ತಳ್ಳಿವೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ತಳಹದಿಯಾದ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅಸಮಂಜಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ. ತ್ರಿಪುರಾದಲ್ಲಿನ ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ರೂ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಗುತ್ತಿ ಕೋಯಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ—ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು "ಮಾನವೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ" ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ—ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಕ್ಷಗಳು: ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೇಳಿಕೆಯ ನೀತಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ವಿಧಾನವು, ನೆಹರೂ ಅವರ ಬುಡಕಟ್ಟು 'ಪಂಚಶೀಲ' ದಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಅನುಸೂಚಿಗಳಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಉಪ-ಯೋಜನೆ ಯಂತಹ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಮಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ವಿಶಾಲ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಎಂ-ಪಿವಿಟಿಜಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಿಷನ್ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆದಿ ಆದರ್ಶ ಗ್ರಾಮ ಯೋಜನೆ 'ಮಾದರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು' ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2006 ರಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ತೀರ್ಮಾನ: ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯು ನೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಘರ್ಷಮಯ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯ ದುರಂತ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿಯು ಕಲ್ಯಾಣ, ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಕ್ಷಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಮಾದರಿಯಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ವಿಫಲ ಪುನರ್ವಸತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಗೋಚರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ.