ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲ
"ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ" - ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಜಯ. ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಈ ಗಹನವಾದ ಘೋಷಣೆ ಕೇವಲ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಲ್ಲ; ಇದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅಂತಿಮ, ಅಜೇಯ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಾಲಾತೀತ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ನಾವು 'ಸತ್ಯೋತ್ತರ' (post-truth) ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮನವಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿವೆ. "ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿ ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸತ್ಯವು ತನ್ನ ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಕೂಲದ ಬಣ್ಣಗಳು ಹಚ್ಚಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಸತ್ಯವನ್ನು 'ಬಣ್ಣಿಸಲು' ಯತ್ನಿಸುವ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ನಮ್ಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತಹ ವಿಕೃತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಸತ್ಯದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸ. ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೇನ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಸಮಸ್ತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಶಾಯಿ ಕೇವಲ ದ್ರವೀಕೃತ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ". ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, ಸಾವರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಔರಂಗಜೇಬರಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುವ ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಬಗೆಗಿನ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿರುಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರ ವಿವರಗಳನ್ನು "ಸೌಕರ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ", ಇದು "ಹುಸಿ-ಇತಿಹಾಸ" (pseudohistory) ದ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೊಘಲ್ ದರ್ಬಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು "ಕೋಮುವಾದಿ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು "'ಹಿಂದೂ' ಯುಗ, 'ಮುಸ್ಲಿಂ' ಯುಗ ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು" ಹೇರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆಯ ಬದಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಭೂತಕಾಲದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಸತ್ಯದ ಬಣ್ಣೀಕರಣವು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಆಳವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರ್ಧ-ಸತ್ಯಗಳು, ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ "ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳ" ಪ್ರಸರಣವು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು "ಸತ್ಯ-ಪರಿಶೀಲನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು" ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳೇ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನಗಳಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ, ಇದು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಶೀತಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು "ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ, ತೀರ್ಪುಗಾರ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆಕಾರನನ್ನಾಗಿ" ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಮುವಾದ ಮತ್ತು ಜಾತಿವಾದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಮೂಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಸಮಾನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ, ಅದರ ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿನ ಹಲವು ಮಸೂರಗಳ ಮೂಲಕ ವಕ್ರೀಭವಿಸಲು ಫಲವತ್ತಾದ ನೆಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾದ ಭಾಷೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುತ್ತದೆ. "ಹಿಂದಿ ಹೇರಿಕೆ"ಯ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿಗಳು, ಭಾಷಾ ಗುರುತು ನೀತಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ "ರಾಜಭಾಷೆಗಳು" ಇವೆಯೇ ಹೊರತು "ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆ" ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಂದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ರಂಗನಾಥ್ ಮಿಶ್ರಾ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, ದಲಿತ ಮತಾಂತರಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ವಿಭಜಿತ ಭೂದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗುರುನಾನಕರ "ಹಿಂದೂ ಇಲ್ಲ, ಮುಸಲ್ಮಾನನೂ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು "ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರು ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಸಹೋದರಿಯರು" ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತಹ ಆದರ್ಶಗಳು, ವಿಭಜಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆಯಾಗಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸತ್ಯವು ಏಕ ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರುನೂರು ರಾಮಾಯಣಗಳು ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಇದು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಹಲವಾರು ಪುನರ್-ಕಥನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಬಹು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. "ದಿ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಫೈಲ್ಸ್" ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸತ್ಯದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದು "ಒಂದೇ ಸತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಿಂದ" ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ: ಅನುಭವजन्य ಸತ್ಯಗಳು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ಜೀವಂತ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಬಹುತ್ವದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾದರೆ, ಗುರಿಯು ಒಂದೇ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸಂವಾದ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳ ಕಠಿಣ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ "ಸಮಾಲೋಚಿತ ಸತ್ಯ" ವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಾಗಿದೆ.
ಈ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಸತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸತ್ಯದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪುಗಾರ, ವಿಜ್ಞಾನವು ಅನುಭವजन्य ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC) ದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅರ್ಹತೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೋಷರಹಿತವಲ್ಲ. ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮಗಳಿಂದ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅರ್ಹತಾ ತತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಅಲುಗಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತಾನೇ ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿರಬೇಕು - ಪಾರದರ್ಶಕ, ನ್ಯಾಯಯುತ, ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದಿಂದ ಕಳಂಕರಹಿತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, "ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಆದರ್ಶವು ನಮ್ಮ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತೋರುವ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ರೂಪಕವು ಹೇಳುವಂತೆ, ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಹಸುಗಳು ಕೊಡುವ ಹಾಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಿಳಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆಂತರಿಕ ಸಾರ (ಆತ್ಮ) ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಸತ್ಯದ ಸಾರವು ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರೂ ಸಹ. ಈ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಒಂದು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ 'ಧರ್ಮ'ವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಧೈರ್ಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಎಷ್ಟೇ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾದರೂ "ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಳ್ಳಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅಚಲ ಬದ್ಧತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ.
ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಯುದ್ಧದ ಪರಮ ಕಲೆ
ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ಸೇನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಸನ್ ತ್ಸು, ತನ್ನ ಕಾಲಾತೀತ ಗ್ರಂಥವಾದ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್ ನಲ್ಲಿ, "ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಯುದ್ಧದ ಪರಮ ಕಲೆ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಗಹನವಾದ ಸೂತ್ರವು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ರಕ್ತಪಾತ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ಮೂಲಕವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂತ್ರ, ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲವಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅನ್ವಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಜಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯುದ್ಧದ ವೆಚ್ಚಗಳು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸನ್ ತ್ಸು ಅವರ ಜ್ಞಾನವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಪರಮ ಕಲೆಯು ಇನ್ನು ಕೇವಲ ಸೇನಾ ವಿಜಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ; ಇದು ಪರಿಸರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜನೀತಿ, ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಒಂದು ಕುಶಲ ಮಿಶ್ರಣದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ತತ್ವವು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಆಧುನಿಕ ಸೇನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಗಾಂಧೀವಾದಿ ಆದರ್ಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಕಲೆಯು ಆಧುನಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಶೀತಲ ಸಮರವು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ: ಎರಡು ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜಾಗತಿಕ ಹೋರಾಟವು, ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಯುದ್ಧಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ನಿರೋಧಕ, ಗೂಢಚರ್ಯೆ, ಮೈತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಪ್ರಚಾರ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಚದುರಂಗದ ಆಟದ ಮೂಲಕ ನೇರ, ವಿನಾಶಕಾರಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು. ಇಂದು, ಈ ಕಲೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜನೀತಿಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಸುಂಕ ಯುದ್ಧಗಳು, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಎದುರಾಳಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಎಸ್-ಚೀನಾ ಪೈಪೋಟಿಯು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ರೂಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ. "ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ" ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಶೂನ್ಯ-ಮೊತ್ತದ ಮೈತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಬಹು ಶಕ್ತಿ ಬಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ "ಇದು ಯುದ್ಧದ ಯುಗವಲ್ಲ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಒಂದು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಉಕ್ರೇನ್ನಂತಹ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ (ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗ) ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗೈರುಹಾಜರಿಯು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡಲು ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವು ಎಂದು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಶಾಂತಿ ತಯಾರಕ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೌತ್ನ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಯುದ್ಧದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ, ಪರೋಕ್ಷ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸನ್ ತ್ಸು ಅವರ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸೇನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಲನಶೀಲವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಯುದ್ಧದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಚೀನಾವು ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತನ್ನ "ಮೂರು ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ" (ಮಾನಸಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಯುದ್ಧಗಳು) ನೇರ ಸೇನಾ ಸಂಘರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ. "ಗ್ರೇ-ಝೋನ್" ಯುದ್ಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ—ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು—ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LAC) ಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸೈಬರ್-ದಾಳಿಗಳು, ಗೊಂದಲವನ್ನು ಬಿತ್ತಲು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಎದುರಾಳಿಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಮಾಂಡ್ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಸೈಬರ್ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ, ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ (ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ) ಯತ್ತ ಸಾಗುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಉಪಕ್ರಮವಾದ 'ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಉದ್ಭವ್', ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರುಶೋಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸನ್ ತ್ಸು ಅವರ ಕೃತಿಯಂತೆಯೇ, ರಾಜನೀತಿ, ಮೈತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಢಚರ್ಯೆಯನ್ನು ನೇರ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನಗಳೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೌಟಿಲ್ಯನು ವಿಭಿನ್ನ ನೀತಿಗಳನ್ನು (ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ) ಬಳಸಲು ವಾದಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮೃದು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಗಳು ಅಥವಾ ಗಲ್ವಾನ್ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡಂತೆ, ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನೇರ ಸೇನಾ ಕ್ರಮವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರೋಧಕ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿ—ಒಂದು ದೊಡ್ಡ, ಹೆಚ್ಚು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದ ಸಂಕಲ್ಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ—ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ 'ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್' ಭವಿಷ್ಯದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು "ಅಳತೆಯ, ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳದ, ಅನುಪಾತದ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ" ಸೇನಾ ಕ್ರಮವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಲ್ಲ.
ರಾಜನೀತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಈ ತತ್ವವು ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ-ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಅನುರಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ತತ್ವವು ಬಹುಶಃ ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಬಲ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಗಹನವಾದ ನೈಜ-ಪ್ರಪಂಚದ ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಭಂಗವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಸಹಕಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಭಾರತವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಆಳಲು ಅಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥನೀಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಂದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು "ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗಾಗಿ" ಒಂದು ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಜೇಯತೆ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜ್ಞಾನವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಗಣೇಶನು ದೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸುತ್ತಲು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಓಡುವ ಬದಲು, ತನ್ನ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲವಾದ ತನ್ನ ಪೋಷಕರನ್ನು প্রদಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಗೆದ್ದ ಕಥೆಯು ಈ ಪರಮ ಕಲೆಗೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನದ, ವೇಗದ ಮೇಲೆ ತಂತ್ರದ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, "ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಯುದ್ಧದ ಪರಮ ಕಲೆ" ಎಂಬುದು ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವಿಜಯದ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕನ ಕಲೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ತಂತ್ರಜ್ಞನ ಕಲೆ, ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ನಾಯಕನ ಕಲೆ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ಅಂತಹ ಬಲವು ಅನಗತ್ಯವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ವಿಜಯ ಅಡಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯವರೆಗಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸವಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನವು ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರ ವಿಜಯದತ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ—ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ, ಜೀವವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ, ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಪಾಲುದಾರರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಜಯ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ—ಜಗತ್ತು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಮೂರ್ತೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿಂತನೆಯು ಒಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡ
ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ದ್ವಂದ್ವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. "ಚಿಂತನೆಯು ಒಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡ" ಎಂಬ ಸೂಕ್ತಿಯು ಈ ಗಹನವಾದ ದ್ವೈತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಚಿಂತನೆಯು ನಾವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು, ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಮಸೂರವಾಗಿದೆ - ಇದು ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ನೀಲನಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಹೊಸ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಬೌದ್ಧಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾ, ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಗತಿಯು ಈ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾ, ಚಿಂತನೆಯು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ನಾವು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಶೇಷಿಕದಂತಹ ಆರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದವರೆಗೆ, ವಾಸ್ತವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಯು ನಮಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವದ ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಸಹ ನಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು "ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ಸಂಭಾಷಣೆ"ಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಎಷ್ಟೇ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು "ತತ್ಕ್ಷಣದ ಇತಿಹಾಸ"ವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ, ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಕರಡನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) 2020 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣವು, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಕಂಠಪಾಠದಿಂದಾಚೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿಂತನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯು ಹೊಸ ಜಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಂತನೆಯು ಕೇವಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಜಗತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿ ವಿಕ್ಟರಿ ಸಿಟಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ರೂಪಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ, ಒಬ್ಬ ಅಂಧ ಕವಯಿತ್ರಿ, ತನ್ನ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾಳೆ, "ಶಬ್ದಗಳೇ ಏಕೈಕ ವಿಜೇತರು" ಎಂಬುದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಚಿಂತನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ, ಕಾದಂಬರಿಯು ನಮಗೆ "ಕಲ್ಪಿತ ಜಗತ್ತುಗಳನ್ನು" ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನ ಕಲ್ಪನೆಯು, ಭಾರತವನ್ನು ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು, ಆ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮದೇ ಜಗತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಲು ಹೊಸ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ" ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಚಕ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮೈಕ್ರೋಚಿಪ್ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಒಂದು ಚಿಂತನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಚಿಂತನೆಯು ಹೊಸ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಮಾನವನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಉತ್ಪಾದಕ AI ಈಗ ಸರಳ ಪಠ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪಾದ "ಭ್ರಮೆಗಳ"ವರೆಗೆ ಹೊಸ ವಿಷಯವನ್ನು ರಚಿಸಬಲ್ಲದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಹಬ್ ಆಗುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲಿಯನ್-ಡಾಲರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮಿಷನ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಈ ಚಿಂತನೆ-ಚಾಲಿತ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಬಹುಶಃ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೇ ಕಲ್ಪಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಶಕ್ತಿಯುತ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಸ್ವರಾಜ್ಯ (ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತ), ಸ್ವದೇಶಿ (ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ), ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ, ಬಹುತ್ವವಾದಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯಂತಹ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ವಿಚಾರಗಳ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಸ್ತವವಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನೆಹರೂರಂತಹ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ "ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು" ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ, ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂರಂತಹ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಡಿಪಾಯವಾದವು. ಇಂದು, ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ @ 2047 ಮತ್ತು ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ’ ("ಒಂದು ಭೂಮಿ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬ, ಒಂದು ಭವಿಷ್ಯ") ದಂತಹ ಭವ್ಯವಾದ ವಿಚಾರಗಳು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಚಿಂತನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇದು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಲ್ಲ; ಅವು ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಆವರ್ತಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ನಾವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಉತ್ತಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶೋಷಣೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯು (ಅನ್ಯಾಯದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು) ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಚಿಂತನೆಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು (ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು). ಜಾತಿ-ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯದ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಂತಹ ಚಿಂತಕರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹವಾಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯು (ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು) ಹೊಸ ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ: ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಜಗತ್ತನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ನಂತರ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, "ಚಿಂತನೆಯು ಒಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಒಂದು ಗಹನವಾದ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯು ನಾವು ವಾಸಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ವಾಸ್ತವದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಲು ನಮಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯು ಅದರ ಸಹ-ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾಗಲು ನಮಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಿಂತನೆಯು ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕನ್ನಡಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸುತ್ತಿಗೆ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ದ್ವಂದ್ವವು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪೋಷಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಚಿಂತನೆಗಳು - ಅವು ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ್ದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯದ್ದಾಗಿರಲಿ - ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, *‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’*ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಅದು ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಜೀವಂತ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು, ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ ಉತ್ತಮ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ
"ಅನುಭವವೇ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ" ಎಂಬುದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಣ್ಣುಡಿ. ಜೀವನವೆಂಬ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳೆರಡೂ ಸಹಜ. ಸುಖದ ಕ್ಷಣಗಳು ನಮಗೆ ಸಂತಸವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳು ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ವೈಫಲ್ಯ, ನಷ್ಟ, ನೋವು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಗಳೆಂಬ ಅಗ್ನಿದಿವ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಶುದ್ಧೀಕರಣಗೊಂಡು, ಅವನ ಜ್ಞಾನ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯಗಳು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೂ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿವೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳು ನಮ್ಮ ಗುಣನಡತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತ, ಹಲವಾರು ಸೋಲುಗಳ ನಂತರ ದೊರೆತ ಯಶಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಪಾಠಗಳು, ಅವನನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿದ್ಧನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬಡತನದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಜೀವನವು, ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳು ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಹಾನ್ ಚೇತನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಷ್ಟಕರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ 'ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ'ಯಲ್ಲಿನ ನಾಯಕನ ಪ್ರೇಮ ವೈಫಲ್ಯದ ಕಥೆಯು, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ನೋವಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಸಮಾಜಗಳು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು ಮುನ್ನಡೆದಿವೆ. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುವ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ಕಳ್ಳச்சாரಾಯಿ ದುರಂತಗಳು (hooch tragedies) ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದವು ಒಂದು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕಹಿ ಅನುಭವವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸೋರಿಕೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಯುವಜನರಿಗೆ ಕಹಿ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿ, ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೋವುಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಹಿ ಅನುಭವವೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರ ಆಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ನೋವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಹತಾಶೆ ಹಾಗೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತುಂಬಬಹುದು. ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಈ ಅನುಭವಗಳು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಕೋಚಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ದುರಂತಕಾರಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅನುಭವದಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನೋಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಅವನ திறமையை ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳೊಂದೇ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ; ಶಿಕ್ಷಣ, ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೂ ನಾವು ಕಲಿಯಬಹುದು.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಮರೆಯಲಾಗದ ಪಾಠಗಳು ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿಷ್ಠ, ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ, ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ವಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೆದರದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಬೇಕು. "ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ ಸುಖ ಉಂಟು" ಎಂಬ ಗಾದೆಯಂತೆ, ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸುಖಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೆಸರು ನೀರನ್ನು ತಿಳಿಯಾಗಿಸಲು, ಅದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ
ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವದ ನುಡಿಯೊಂದು ಹೀಗಿದೆ - "ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು". ತಾಳ್ಮೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಈ ಮಾತಿನ ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯೇ, 'ಕೆಸರು ನೀರನ್ನು ತಿಳಿಯಾಗಿಸಲು, ಅದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ' ಎಂಬ ಗಾದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಾನವ ಜೀವನದ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಗೊಂದಲಮಯ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ಕೆಸರು ಕಲಕಿದ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಲಕಿದರೆ, ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಲಿನವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ತಿಳಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಕೆಸರಿನ ಕಣಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ನೀರು ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೊಂದಲಗಳಲ್ಲಿ, ತಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿವೇಕಯುತ ತಾಳ್ಮೆ, ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸಮಯ ನೀಡುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಗಾದೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಆತುರದ ಕ್ರಮಗಳು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದಂತೆ. ಮಯನ್ಮಾರ್ನಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ನಿಲುವು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಯಾವಾಗಲೂ **"ಶಾಂತ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ" (quiet and patient diplomacy)**ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಆತುರದ ಕ್ರಮವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣ ನಿಲುವಿಗೆ ದೂಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಂತಹ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ನಂಬುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ವಿವಾದದಂತಹ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಸೇನಾ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರ ಸಾಧ್ಯ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ತೆರೆಮರೆಯ ಶಾಂತ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಿದ್ದು, ಈ ತತ್ವದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ತತ್ವವು ದೇಶೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (TSPSC) ಮತ್ತು ನೀಟ್ (NEET) ನಂತಹ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ಭುಗಿಲೇಳುತ್ತದೆ. ಈ "ಕೆಸರು ನೀರನ್ನು" ತಕ್ಷಣವೇ ಕಲಕಿದರೆ, ಇಡೀ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ತರಾತುರಿಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಬದಲಾಗಿ, ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (SIT) ಅಥವಾ ಸಿಬಿಐನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು, ನೀರನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಂತೆ. ಈ ತಾಳ್ಮೆಯ ತನಿಖೆಯು ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು (ಕೆಸರಿನ ಕಣಗಳನ್ನು) ಹೊರತೆಗೆದು, ನಿಜವಾದ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಗ, ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು UPSC ಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಗಾದೆಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದಂತೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅನ್ಯಾಯ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ನಾಶ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಮ್ಮನಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಯಿಂದ ಮಲ ಎತ್ತುವ ಪದ್ಧತಿ (manual scavenging) ಅಥವಾ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ತಳ್ಳುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೂ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರವಾಹಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಸರಿಯಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲ. ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತದಂತಹ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿಳಂಬವು ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಗಳಿಗೆ ಎರವಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡದಿರುವುದು ಕೆಸರು ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿಸಿದಂತೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯುವಿಕೆ ಸರಿಯಾದ ನೀತಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, 'ಕೆಸರು ನೀರನ್ನು ತಿಳಿಯಾಗಿಸಲು, ಅದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ' ಎಂಬ ಗಾದೆಯ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಕುರುಡು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಾಳ್ಮೆ ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿವೇಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ನಮಗೆ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ತಾಳ್ಮೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ - ಇದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಧೈರ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ, ಆತುರದ ಕ್ರಮಗಳಿಗಿಂತ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮುವ ಪರಿಹಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೀರು ತಿಳಿಯಾಗಲು ಹೇಗೆ ಸಮಯ ಬೇಕೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೂ ಸಹನೆ ಬೇಕು. ಆ ತಿಳಿವು ಮೂಡಲು, ಕೆಸರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಲಕದಿರುವುದೇ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
ವರ್ಷಗಳು ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವನ್ನು ದಿನಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಅರಿಯವು
ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಾರ್ಶನಿಕ ರಾಲ್ಫ್ ವಾಲ್ಡೋ ಎಮರ್ಸನ್ ಅವರ "ವರ್ಷಗಳು ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವನ್ನು ದಿನಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಅರಿಯವು" ಎಂಬ ಮಾತು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. 'ದಿನಗಳು' ನಮಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮಾಹಿತಿ, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ 'ವರ್ಷಗಳು' ಆ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ತಕ್ಷಣದ ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಕಾಲದ ಹರಿವು ಮಾತ್ರ ಘಟನೆಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೈಜ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ವವು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೂ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅನುಭವದಿಂದ ಬರುವ ಜ್ಞಾನವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ (UPSC) ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸೋಲಿನ ದಿನದಂದು ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದಿಂದ ಅವನು ಕಲಿಯುವ ತಾಳ್ಮೆ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥೈರ್ಯದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದ ಯಶಸ್ಸು ಎಂದಿಗೂ ಕಲಿಸಲಾರದು. ಬಡತನದ ಅನುಭವ, ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಹಣವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಯಾರೂ ಸಾಯಬಾರದು" ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ದಿನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಲ್ಲ, ವರ್ಷಗಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಕ್ಷಣಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಅಥವಾ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಅನುಭವಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಈ ಗಾದೆ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ನೀತಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಅಥವಾ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಅದರ ತಕ್ಷಣದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) 2020 ಭಾರತದ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು ಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಪರಿಣಾಮವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ—ಅದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆಯೇ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆಯೇ, ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ವರ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಅದೇ ರೀತಿ, 1991ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದಿನಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ವರ್ಷಗಳು ಅವುಗಳ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಸಮಾಜದ ವಿಕಾಸವು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟವು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ ವರ್ಷಗಳ ಅವಿರತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸವಾಲುಗಳು ವರ್ಷಗಳ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವು ಒಂದೇ ದಿನದ ಘಟನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ದಶಕಗಳ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಜಲಿಯನ್ವಾಲಾ ಬಾಗ್ನಂತಹ ಒಂದು ದಿನದ ಕ್ರೂರ ಘಟನೆಯು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಲಕಿದರೂ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಚಳವಳಿಯ ನಂತರವೇ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳು ವರ್ಷಗಳ ವೈಚಾರಿಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, 'ದಿನಗಳ' ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದಿನಗಳೇ ವರ್ಷಗಳ ಘಟಕಗಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಒಂದೇ ದಿನದ ಘಟನೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ (ಕೋವಿಡ್-19), ನಮ್ಮನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತಂದಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ದಿನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಮ್ಮ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ದಿನಗಳು ನಮಗೆ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಆ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, "ವರ್ಷಗಳು ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವನ್ನು ದಿನಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಅರಿಯವು" ಎಂಬ ಮಾತು ತಾಳ್ಮೆ, ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನವು ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ವಿವೇಕವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಗಳ ಮಂಥನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಮಾಜ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ, ನಿಜವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಬೇಕು. ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ@2047 ಗುರಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಯೋಜನೆ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಕಲ್ಪದ ಫಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಣಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಗ್ಗದೆ, ತಕ್ಷಣದ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಂದ ಕುಗ್ಗದೆ, ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಉತ್ತಮ, ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿಯಲ್ಲ.
"ದಡ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಬಿಗನ ಹಂಗೇಕೆ?" ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತಿದೆ, ಆದರೆ "ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಉತ್ತಮ, ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿಯಲ್ಲ" ಎಂಬ ತತ್ವವು, ದಡಕ್ಕಿಂತ ಅಂಬಿಗನೊಂದಿಗಿನ ಪಯಣವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದುದು ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ—ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಶ್ರೇಣಿ, ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಗುರಿಗಳು—ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವು ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಆ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಯಾಣವೇ ನಮಗೆ ಅನುಭವ, ಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಸೋಲಿನಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವನವನ್ನು ಮೋಕ್ಷದೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಯಾತ್ರೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಗಿಂತ, ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಾದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಮೂರನ್ನು 'ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾಧನ' ಎಂದೂ, ಕೊನೆಯದನ್ನು 'ಅಂತಿಮ ಫಲ' ಎಂದೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರರ್ಥ, ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವು ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಈ ತತ್ವದ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸದೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. "ಕಮಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನ ಹನಿಯಂತೆ" ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದೇ ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಕೌಶಲ್ಯ. ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವೇ ಹೊರತು ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಲ್ಲ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ರೂಪಕವು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತವು ಒಮ್ಮೆ ತಲುಪಿ ಮರೆಯುವ ಗಮ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು "ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯಾಣ; ಒಂದು ಬಾರಿಯ ತಾಣವಲ್ಲ". ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ@2047 ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಿಡಿಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ತಲುಪುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಗುರಿಯು ಕೇವಲ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು 'ಬಯಲು ಶೌಚ ಮುಕ್ತ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಲ್ಲ (ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ), ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು (ಪ್ರಯಾಣ) ತರುವುದಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಹತ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ್ ಜೋಡೋ ಯಾತ್ರೆಯಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯು ಈ ತತ್ವದ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಉದ್ದೇಶವು ರಾಜಕೀಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು (ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ) ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಡೆದು ಜನರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹರಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣವೇ ಒಂದು ಸಂದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ನಿರಂತರ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಅನುಭವವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ನಮಗೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. UPSC ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯ ಪ್ರಯಾಣವು ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದು ಗಮ್ಯವಾದರೂ, ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಯಾಣವು ಜ್ಞಾನ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮೀರಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು, ವಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಭಯವನ್ನು ಮೀರುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅರಸುವುದಾಗಿದೆ. ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವುಲ್ಫ್ ಬರೆದಂತೆ, ಜೀವನದ ಅರ್ಥವು ಒಂದೇ "ಮಹಾನ್ ಬಹಿರಂಗ"ದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ "ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿಯಂತಹ" ದೈನಂದಿನ ಸಣ್ಣ ಪವಾಡಗಳಲ್ಲಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ತಪ್ಪು. ಗಮ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನ 25 ವರ್ಷಗಳ ಕನಸು ಅವನನ್ನು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತತ್ವವು ಗಮ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಗಮ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, "ನೀವು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಕೇವಲ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶವಲ್ಲ, ಪ್ರಯಾಣವೂ ಮುಖ್ಯ".
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಬಲರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯವು ಎಲ್ಲಿಗಾದರೂ ತಲುಪುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನಾಗುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಇದು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನ ಸವಾಲುಗಳವರೆಗೆ, ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಕಾಲಾತೀತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂತ್ಯವೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಆರಂಭದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ನಾವು ಅರಿತಾಗ, ಜೀವನದ ಹೋರಾಟವೇ ನಮ್ಮ ಸ್ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂತೃಪ್ತಿಯೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು, ವೈಭೋಗವೇ ಕೃತಕ ಬಡತನ.
"ಆಶೆಯೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ" ಎಂಬ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಮಾತು, 'ಸಂತೃಪ್ತಿಯೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು, ವೈಭೋಗವೇ ಕೃತಕ ಬಡತನ' ಎಂಬ ತತ್ವದ ಆಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಗಾದೆಮಾತು ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಡತನದ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ವೈಭೋಗದ ನಿರಂತರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಒಂದು ಕೃತಕ ಮತ್ತು ತಣಿಸಲಾಗದ ಬಡತನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ವವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು ಸಂತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಜೈನ, ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದುರಾಸೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ನಿಜವಾದ 'ಮಹಾವೀರ' ಎಂದರೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ಕೇವಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ 'ವೀರ'ನಲ್ಲ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸಂತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ 'ತನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಸಾಕು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ 'ಇತರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ' ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಣಿಕ ತೃಪ್ತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ "ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು" ಬಾಹ್ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ವೈಭೋಗದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಒಂದು ಕೃತಕ ಮತ್ತು ತಣಿಸಲಾಗದ ಬಡತನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೈಭೋಗವು ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯದ ಆಸೆಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಆಸೆ ಈಡೇರಿದಾಗ, ಮತ್ತೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿರಂತರ ಅತೃಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಕ ಬಡತನವು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕವಲ್ಲ, ಇದು ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಗ್ರ 1% ಜನರು ದೇಶದ 40% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು "ಬಿಲಿಯನೇರ್ ರಾಜ್"ನ ಉದಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಭೋಗದ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿಯೇ, ಒಂದೆಡೆ ಕೆಲವರು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ 74% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯರು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಭೋಗದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸರ ನಾಶವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಡವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದು **"ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರ ವೈಭೋಗದ ಬಳಕೆ"**ಯಿಂದಲೇ. "ಹೊಲಸು ಶ್ರೀಮಂತರು" ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಯೋಜನೆ, ವೈಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಲಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕ್ರೂರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ "ಆಲೋಚನಾರಹಿತ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಬಳಕೆ" (mindless and destructive consumption) 'ಪರಿಸರಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿ' (LIFE) ಎಂಬ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ, ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ಆಯ್ಕೆಯು ಅದರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. **'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'**ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಕೇವಲ ಕೆಲವರಿಗೆ ವೈಭೋಗದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ "ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ" ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದರಿಂದ, ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿ, ಬಡತನ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯು ಜಿಡಿಪಿ-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರದೆ, ಮಾನವ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಪ್ರಗತಿಯತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು. ಒಂದು ಕಡೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಉಳಿತಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಸಾಲ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಷ್ಟೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬಡತನದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂತೃಪ್ತಿಯೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು, ವೈಭೋಗವೇ ಕೃತಕ ಬಡತನ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನವು ಇಂದಿನ ಅಸಮಾನ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂತೃಪ್ತಿಯು ಬತ್ತದ, ಆಂತರಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ವೈಭೋಗ, ಅದರ ಆಧುನಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಬಡತನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯದ ಹಾದಿಯು, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹದ ಕೃತಕ ಬಡತನದಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು, ಸಂತೃಪ್ತಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಪತ್ತಿನತ್ತ ಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿದೆ.